Dưới góc nhìn của tôi, câu chuyện lần này không nằm ở một tuyên bố đơn lẻ, mà ở cách Donald Trump đang biến toàn bộ tiến trình ngoại giao với Iran thành một chuỗi tín hiệu mâu thuẫn, vừa răn đe quân sự, vừa mở cửa đàm phán, nhưng không tạo ra một trục nhất quán đủ để thị trường hay các bên liên quan bám vào.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Tuyên bố mới nhất của ông Trump là đỉnh điểm của sự nhập nhằng đó. Ông khẳng định quân đội Mỹ sẽ tiếp tục hiện diện “trong và xung quanh Iran” cho đến khi một “thỏa thuận thực sự” được tuân thủ hoàn toàn.
Đi kèm là cảnh báo: nếu Tehran vi phạm, phản ứng quân sự của Mỹ sẽ ở quy mô “chưa từng có”. Về mặt thông điệp, đây là chiến lược quen thuộc, duy trì áp lực tối đa trong khi giữ kênh đàm phán mở. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: không ai thực sự biết “thỏa thuận thực sự” đó là gì.
Chỉ trong vòng 24 giờ, lập trường của Washington đã thay đổi đáng kể. Ban đầu, cả hai bên được cho là khởi động đàm phán từ một đề xuất 10 điểm của Iran. Nhưng ngay sau đó, ông Trump bác bỏ hoàn toàn khuôn khổ này, chuyển sang nhấn mạnh kế hoạch 15 điểm của Mỹ như nền tảng duy nhất. Sự đảo chiều này không chỉ làm suy yếu tính nhất quán của Mỹ, mà còn khiến đối phương có thêm lý do để nghi ngờ thiện chí đàm phán.
Trong khi đó, thực tế trên thực địa lại đi theo một hướng khác. Dù một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần do Pakistan làm trung gian đã được công bố, giao tranh không hoàn toàn dừng lại. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vẫn gây thiệt hại cho hạ tầng năng lượng trong khu vực. Quan trọng hơn, điểm nghẽn chiến lược là Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu của thế giới trên thực tế vẫn chưa được mở lại hoàn toàn, dù đây từng được xem là điều kiện cốt lõi của lệnh ngừng bắn.
Sự lệch pha giữa tuyên bố và thực tế này giải thích vì sao thị trường phản ứng theo kiểu “tạm tin nhưng không đặt cược”. Chứng khoán phục hồi, giá dầu hạ nhiệt, nhưng không có dòng vốn dài hạn nào thực sự quay lại. Nhà đầu tư đang coi đây là một khoảng lặng chiến thuật, không phải một bước ngoặt chiến lược.
Một lớp rủi ro khác đến từ việc phạm vi của thỏa thuận không rõ ràng. Khi ông Trump tuyên bố ngừng bắn, ông chỉ nhắc đến Iran, trong khi mặt trận Lebanon nơi Hezbollah đối đầu với Israel bị bỏ ngỏ.
Sau đó, Benjamin Netanyahu khẳng định rõ: thỏa thuận không áp dụng cho Lebanon. Điều này đi ngược lại kỳ vọng của Tehran và cả bên trung gian. Kết quả là một “lệnh ngừng bắn” nhưng không bao trùm toàn bộ xung đột một cấu trúc vốn dĩ đã mong manh ngay từ đầu.
Điều đáng chú ý hơn là cách ông Trump vận hành ngoại giao: thông qua mạng xã hội, với tần suất cao và nội dung thay đổi nhanh.
Trong cùng một chu kỳ tin tức, ông có thể vừa đe dọa “xóa sổ” Iran, vừa đề xuất hợp tác xử lý vật liệu hạt nhân, thậm chí gợi ý mô hình thu phí tàu thuyền qua Hormuz. Những ý tưởng này, xét riêng lẻ, không phải không có logic. Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo ra một bức tranh thiếu tính thứ tự ưu tiên, điều tối kỵ trong đàm phán quốc tế.
Ngay cả các phát biểu về “chuyển đổi chế độ hiệu quả” tại Iran cũng cho thấy khoảng cách giữa nhận định chính trị và thực tế. Cấu trúc quyền lực thần quyền tại Tehran không có dấu hiệu thay đổi. Việc thổi phồng kết quả như vậy chỉ làm giảm độ tin cậy của các tuyên bố tiếp theo.
Tóm lại, những gì đang diễn ra giống một trạng thái “đình chiến trong nhiễu loạn thông tin”. Mỹ vẫn giữ ưu thế quân sự, Iran vẫn giữ đòn bẩy địa chính trị, còn thị trường thì giữ thái độ phòng thủ. Trong bối cảnh đó, hai tuần ngừng bắn nếu giữ được không phải là bước tiến nhanh đến hòa bình, mà chỉ là khoảng thời gian để các bên kiểm tra lại giới hạn chịu đựng của nhau.
Và nếu có một điều rõ ràng lúc này, thì đó là: rủi ro không nằm ở việc xung đột bùng nổ ngay lập tức, mà ở việc không ai thực sự biết khi nào những tuyên bố sẽ chuyển thành hành động.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
