Tôi nhìn vào diễn biến hiện tại như một điểm nghẽn điển hình của địa chính trị: hai chiến lược đối nghịch va vào nhau ngay tại eo biển Hormuz, nơi vừa là nút thắt năng lượng toàn cầu, vừa là đòn bẩy quyền lực của cả Washington lẫn Tehran.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Cuộc phong tỏa kéo dài hơn hai tháng đã cắt đứt khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới, đẩy giá năng lượng tăng hơn 50% và buộc thị trường phải định giá lại rủi ro địa chính trị như một yếu tố trung tâm. Trong bối cảnh đó, Iran tung ra đề xuất ngừng bắn 14 điểm, về bản chất là một lộ trình “hạ nhiệt trước, giải quyết sau”: chấm dứt chiến sự, dỡ phong tỏa, rút quân, rồi mới đưa vấn đề hạt nhân vào giai đoạn đàm phán tiếp theo. Nhưng cách tiếp cận này nhanh chóng bị phía Mỹ bác bỏ. Tổng thống Donald Trump không che giấu quan điểm rằng cái giá Iran đưa ra “chưa đủ cao”, đồng thời tái khẳng định ưu tiên tuyệt đối là kiểm soát chương trình hạt nhân ngay từ đầu.
Chính sự lệch pha này, một bên muốn tách chiến tranh khỏi hạt nhân, bên còn lại coi hạt nhân là điều kiện tiên quyết đã khóa chặt cánh cửa đàm phán. Những tín hiệu từ cả hai phía cho thấy đây không còn là khác biệt chiến thuật, mà là mâu thuẫn chiến lược cốt lõi.
Trong khi ngoại giao rơi vào bế tắc, Washington chuyển sang hành động thực địa. “Chiến dịch Tự do Biển” được triển khai từ ngày 4/5, với quy mô không nhỏ: khoảng 15.000 binh sĩ, tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hàng trăm máy bay và các nền tảng không người lái. Trên danh nghĩa, đây là một nỗ lực nhân đạo nhằm giải cứu tàu thương mại mắc kẹt và duy trì dòng chảy hàng hải. Nhưng trên thực tế, nó là một bước đi cân bằng giữa răn đe quân sự và kiểm soát rủi ro leo thang, một dạng “can dự có giới hạn” thay vì mở rộng xung đột.
Điểm đáng chú ý là chiến dịch này không phá vỡ phong tỏa, mà tồn tại song song với nó. Điều đó phản ánh cách tiếp cận thực dụng của Mỹ: vừa duy trì áp lực tối đa lên Iran, vừa giảm bớt tác động tiêu cực lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu cao đang bắt đầu gây áp lực chính trị trong nước, nhất là trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ở chiều ngược lại, Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Các tín hiệu điều chỉnh như đề xuất giới hạn làm giàu uranium ở mức thấp hoặc mở lại eo biển theo từng bước là có, nhưng chưa đủ để đáp ứng điều kiện “từ bỏ hoàn toàn tham vọng hạt nhân” mà Washington đặt ra. Điều này khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận trong ngắn hạn gần như không rõ ràng.
Từ góc nhìn thị trường, hệ quả là khá rõ: eo biển Hormuz tiếp tục bị “định giá như một điểm rủi ro hệ thống”. Các tổ chức tài chính lớn đã bắt đầu đưa ra những kịch bản cực đoan hơn, với giá dầu có thể vượt 150USD/ thùng nếu gián đoạn kéo dài. Ngay cả trong kịch bản tích cực hơn, giá năng lượng toàn cầu vẫn có xu hướng duy trì ở mức cao, kéo theo áp lực lạm phát dai dẳng và buộc các ngân hàng trung ương giữ lập trường thận trọng.
Tóm lại, tôi cho rằng “Chiến dịch Tự do” không phải là dấu hiệu của một bước ngoặt ngoại giao, mà là bằng chứng cho thấy Mỹ đang chuyển sang quản lý khủng hoảng thay vì giải quyết nó. Khi hai bên vẫn chưa tìm được điểm giao nhau về ưu tiên chiến lược, Hormuz sẽ còn là tâm điểm căng thẳng và thị trường năng lượng sẽ tiếp tục phản ứng như thể rủi ro tồi tệ nhất vẫn chưa qua.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
