Nếu phải tóm tắt nhanh bức tranh hiện tại của cuộc xung đột ở Trung Đông, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không phải là ai thắng, mà là cuộc chiến này kéo dài bao lâu.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Theo Marco Papic, chiến lược gia trưởng về địa chính trị và vĩ mô tại BCA Research, có một cách khá đơn giản để nhìn vào vấn đề này. Ông gọi đó là “công thức chiến tranh”.
Công thức của ông gồm 3 biến số: ngưỡng chịu đựng của Iran + cường độ ném bom của Mỹ + phản ứng phối hợp của phần còn lại của thế giới. Kết quả của phép tính đó, theo Papic, là một dự báo gây chú ý: khoảng 60% khả năng cuộc xung đột sẽ kết thúc trong vòng 2 tuần nữa.
Lý do nằm ở chỗ, theo ông, khả năng chịu đựng của Tehran đang bị thị trường đánh giá quá cao.
Các cuộc không kích của United States đã diễn ra với cường độ mạnh hơn dự kiến, trong khi sức mạnh hủy diệt của các nền tảng ném bom chiến lược như Boeing B-52 Stratofortress vẫn thường bị xem nhẹ trong các phân tích thị trường. Với năng lực tấn công chính xác và ưu thế tuyệt đối trên không, Washington có thể gây tổn thất lớn cho cơ sở hạ tầng quân sự và kinh tế của Iran chỉ trong thời gian tương đối ngắn.
Ở chiều ngược lại, các đòn trả đũa của Tehran đặc biệt là bằng máy bay không người lái theo Papic có quy mô và độ bền hạn chế, khó tạo ra thay đổi mang tính bước ngoặt trên chiến trường.
Nhưng biến số thực sự khiến thị trường năng lượng chú ý lại nằm ở nơi khác: Strait of Hormuz.
Đây là tuyến hàng hải mà khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới phải đi qua. Nếu Iran phong tỏa eo biển này trong thời gian dài, cú sốc năng lượng sẽ không chỉ là câu chuyện khu vực, nó sẽ trở thành khủng hoảng toàn cầu.
Papic cho rằng kịch bản đó khó kéo dài lâu. Lý do là vì phần còn lại của thế giới gần như chắc chắn sẽ phản ứng.
Một số tín hiệu đã xuất hiện. India đã đảm bảo hành lang an toàn cho hai tàu chở dầu của mình đi qua Hormuz. Trong khi đó France, Italy và Pakistan đang thảo luận các phương án hộ tống hoặc điều phối hoạt động hàng hải.
Lịch sử cũng cho thấy điều tương tự từng xảy ra. Trong Iran–Iraq War những năm 1980, một chiến dịch hải quân đa quốc gia đã được triển khai để rà phá thủy lôi và giữ cho tuyến vận tải dầu mỏ hoạt động.
Nói cách khác, nếu Iran cố gắng duy trì phong tỏa, họ sẽ phải đối mặt với một phép tính chiến lược khó khăn: lợi ích răn đe ngắn hạn đổi lấy nguy cơ bị cô lập toàn diện trong dài hạn.
Theo Papic, đây chính là điểm khiến Tehran có thể phải thỏa hiệp sớm hơn dự kiến.
Nhưng ngay cả khi chiến tranh kết thúc nhanh, thị trường dầu mỏ không nhất thiết sẽ bình ổn ngay lập tức.
Đó là lý do Papic khuyến nghị nhà đầu tư nên tiếp tục chú ý tới các tài sản hưởng lợi từ căng thẳng năng lượng, như hợp đồng tương lai Brent Crude, các quỹ ETF liên quan đến thiết bị khai thác dầu khí, hoặc lĩnh vực vận tải tàu chở dầu, nơi phí vận chuyển và nhu cầu hộ tống đang tăng lên.
Lập luận của ông khá rõ: ngay cả khi xung đột kết thúc trong vài tuần, sự bất ổn địa chính trị trong khu vực vẫn sẽ kéo dài lâu hơn nhiều.
Tuy vậy, thực tế chính trị lại phức tạp hơn các mô hình địa chính trị.
Lời kêu gọi hỗ trợ quân sự của Donald Trump đã nhận được phản ứng khá dè dặt từ châu Âu. Germany, Italy và United Kingdom đều tỏ ra thận trọng, ưu tiên áp lực ngoại giao và hỗ trợ hậu cần thay vì can dự quân sự trực tiếp.
Điều này tạo ra một nghịch lý khá quen thuộc trong các cuộc khủng hoảng năng lượng: châu Âu phụ thuộc mạnh vào dầu khí Trung Đông, nhưng lại ít sẵn sàng tham gia vào một cuộc xung đột quân sự để bảo vệ nguồn cung đó.
Vì vậy, thị trường dầu mỏ lúc này đang đứng giữa hai tín hiệu trái ngược.
Một mặt, các mô hình địa chính trị cho thấy xung đột có thể kết thúc nhanh hơn dự kiến. Mặt khác, thực tế chiến trường và phản ứng quốc tế lại cho thấy nguy cơ leo thang bất ngờ vẫn còn rất lớn.
Đối với nhà đầu tư, điều đó đồng nghĩa với một chiến lược quen thuộc trong các cuộc khủng hoảng năng lượng: chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh kết thúc, nhưng định vị danh mục như thể bất ổn vẫn còn kéo dài.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
