Giá dầu đang giảm không phải vì rủi ro nguồn cung đã biến mất, mà vì thị trường bắt đầu tin rằng một phần rủi ro từng được định giá quá cao có thể đang hạ nhiệt. WTI hiện dao động quanh 81,80 USD/thùng trong phiên châu Á, phản ánh sự chuyển dịch từ “giao dịch gián đoạn nguồn cung” sang “giao dịch thu hẹp phần bù địa chính trị”.
Điểm mấu chốt nằm ở eo biển Hormuz. Iran và Oman đã có tiến triển trong các thảo luận về quyền sử dụng một số vùng biển và cơ chế chia sẻ doanh thu liên quan. Thông tin này làm tăng kỳ vọng rằng hoạt động vận tải có thể từng bước được khôi phục.
Nhưng cần phân biệt rõ giữa kỳ vọng vận tải cải thiện và dòng dầu thực sự đã trở lại bình thường. Thị trường hiện mới đang định giá vế đầu tiên.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Hormuz đang bớt căng, nhưng chưa thể coi là đã bình thường
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, nơi đi qua khoảng một phần năm lưu lượng dầu khí toàn cầu trong điều kiện bình thường. Vì vậy, bất kỳ tín hiệu cải thiện nào về hàng hải cũng ngay lập tức làm giảm phần bù rủi ro trong giá dầu.
Đó là điều đang xảy ra. Oman đang thúc đẩy một tuyến vận tải tạm thời và các thỏa thuận liên quan đến an toàn hàng hải. Iran cũng phát đi tín hiệu tích cực hơn về khả năng tiếp tục đàm phán.
Nhưng các điều kiện để hoạt động vận chuyển trở lại đầy đủ vẫn chưa hoàn tất. Vì vậy, đà giảm hiện tại của dầu phản ánh việc thị trường bớt lo hơn, chứ chưa phải kết luận rằng nguồn cung đã hoàn toàn an toàn.
Đây là khác biệt rất quan trọng. Nếu khối lượng tàu thực tế qua Hormuz tăng rõ ràng trong những ngày tới, phần bù rủi ro có thể tiếp tục co lại. Ngược lại, nếu đàm phán bị đình trệ hoặc vận tải không cải thiện như kỳ vọng, thị trường có thể nhanh chóng định giá lại phần rủi ro đã vừa bị loại bỏ.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ đang ít gây sốc hơn dự kiến
Một yếu tố khác khiến dầu suy yếu là các biện pháp kinh tế mới của Mỹ đối với Iran cho đến nay chưa tạo ra cú sốc đủ lớn với nguồn cung.
Trước đó, thị trường lo rằng Washington có thể làm giảm mạnh xuất khẩu dầu của Iran hoặc hạn chế đáng kể các đối tác mua hàng. Nhưng khi các biện pháp thực tế chưa mạnh như kịch bản xấu nhất từng được định giá, một phần vị thế mua dầu theo rủi ro địa chính trị bắt đầu được tháo ra.
Điều này giải thích vì sao WTI có thể giảm ngay cả khi căng thẳng Mỹ–Iran chưa thực sự được giải quyết.
Giá là kết quả; kỳ vọng mới là nguyên nhân. Thị trường đang phản ứng không phải với việc Iran đã xuất khẩu được bao nhiêu dầu hôm nay, mà với việc xác suất xảy ra một cú thiếu hụt nguồn cung lớn đang giảm xuống.
Tồn kho Mỹ chưa cho thấy dư cung rõ rệt
Ở phía cơ bản, dữ liệu EIA lại không hoàn toàn tiêu cực với dầu.
Tồn kho dầu thô thương mại của Mỹ tăng khoảng 95.000 thùng trong tuần kết thúc ngày 21/8, lên 428,9 triệu thùng. Đây là tuần tăng thứ tư liên tiếp, nhưng mức tăng thấp hơn nhiều so với dự báo khoảng 597.000 thùng. Điều này cho thấy thị trường Mỹ chưa xuất hiện một dấu hiệu dư cung mạnh.
Nói cách khác, tồn kho đang tăng nhưng tốc độ chưa đủ lớn để trở thành nguyên nhân chính kéo giá dầu xuống. Trong bối cảnh hiện tại, yếu tố chi phối vẫn là việc phần bù địa chính trị thu hẹp.
Dữ liệu tồn kho vì vậy đang đóng vai trò như một lớp hỗ trợ nhẹ, hơn là một động lực tăng giá mới.
Nga lại tạo ra một rủi ro khác với sản phẩm lọc dầu
Trong khi Hormuz bớt căng, nguồn cung năng lượng từ Nga lại xuất hiện bất ổn mới.
Nhà máy lọc dầu NORSI, một trong những cơ sở lớn của Nga, đã phải tạm dừng chế biến sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Công suất của nhà máy vào khoảng 15 triệu tấn dầu thô mỗi năm.
Điều này cần được nhìn đúng cơ chế. Việc một nhà máy lọc dầu dừng hoạt động không nhất thiết làm giảm ngay nguồn cung dầu thô toàn cầu. Thậm chí trong ngắn hạn, nhu cầu dầu thô có thể giảm vì nhà máy không còn mua nguyên liệu.
Nhưng rủi ro lại chuyển sang xăng, diesel và các sản phẩm tinh chế. Nếu nguồn cung sản phẩm lọc dầu bị thắt chặt, chênh lệch giá giữa sản phẩm và dầu thô có thể tăng mạnh. Khi đó, các nhà máy khác có thể có động lực nâng công suất, từ đó kéo nhu cầu dầu thô trở lại.
Vì vậy, thị trường lúc này đang phải xử lý hai câu chuyện trái chiều: rủi ro dầu thô từ Hormuz giảm, nhưng rủi ro sản phẩm lọc dầu từ Nga tăng.
Thị trường đang định giá điều gì?
- Thứ nhất, Hormuz có thể từng bước hoạt động bình thường trở lại. Đây là lực kéo giá xuống mạnh nhất hiện nay.
- Thứ hai, nguồn cung dầu thô Mỹ chưa dư thừa đáng kể. Điều này hạn chế tốc độ giảm.
- Thứ ba, rủi ro đối với sản phẩm lọc dầu vẫn tồn tại, đặc biệt nếu các cuộc tấn công vào hạ tầng Nga tiếp tục.
Ở bên ngoài thị trường năng lượng, USD cũng là một biến số đáng chú ý. Dầu được định giá bằng USD, vì vậy đồng bạc xanh mạnh thường khiến chi phí mua dầu tăng với các quốc gia sử dụng đồng tiền khác và có thể gây thêm áp lực lên hàng hóa.
Nếu Fed duy trì lập trường cứng rắn và USD tiếp tục mạnh, WTI sẽ khó tìm được động lực tăng bền vững chỉ dựa vào rủi ro nguồn cung.
Điều gì cần theo dõi tiếp theo?
- Đầu tiên là lưu lượng vận tải thực tế qua Hormuz. Đây là thước đo rõ nhất để biết thị trường có đang định giá đúng mức giảm rủi ro hay không.
- Thứ hai là tồn kho dầu thô và sản phẩm tinh chế của Mỹ. Dầu thô tăng nhẹ chưa đáng lo, nhưng nếu diesel và xăng tiếp tục căng, câu chuyện cung cầu có thể thay đổi nhanh.
- Thứ ba là mức độ gián đoạn tại các nhà máy lọc dầu Nga. Nếu ảnh hưởng chỉ cục bộ, tác động lên WTI có thể hạn chế; nếu lan rộng, rủi ro năng lượng khu vực sẽ tăng đáng kể.
Cuối cùng là USD và kỳ vọng Fed, bởi một đồng USD mạnh có thể tiếp tục hạn chế khả năng phục hồi của dầu.
Ở thời điểm hiện tại, câu chuyện của WTI không phải “nguồn cung đã an toàn” hay “dầu đã bước vào xu hướng giảm”. Chính xác hơn, thị trường đang chuyển từ định giá nỗi sợ thiếu dầu sang kiểm tra xem mức cải thiện vận tải có thực sự đủ để biến thành nguồn cung ổn định hay không.
CSGVN không cố đoán từng nhịp giá; điều quan trọng hơn là theo dõi điều kiện nào đang khiến phần bù rủi ro tiếp tục thu hẹp, và khi nào câu chuyện đó bắt đầu mất hiệu lực.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
