Câu chuyện Greenland đang trượt khỏi quỹ đạo ngoại giao thông thường và bước sang một không gian nguy hiểm hơn: nơi địa chính trị, an ninh Bắc Cực và chính trị cá nhân của Donald Trump giao nhau.
Phát biểu hôm 19/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai tuyên bố ông “không còn cảm thấy bị ràng buộc phải chỉ suy nghĩ từ góc độ hòa bình”, đồng thời nhấn mạnh Hoa Kỳ cần có “quyền kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối” đối với Greenland. Đây không còn là một tuyên bố mang tính thử phản ứng, mà là tín hiệu cho thấy Washington đang định nghĩa lại Greenland như một lợi ích an ninh cốt lõi, chứ không đơn thuần là một đề xuất mua bán lãnh thổ gây tranh cãi như trước đây.
Điều khiến bức tranh trở nên đặc biệt là cách Trump gắn lập luận địa chính trị với cảm giác bị xúc phạm mang tính cá nhân. Trong thông điệp gửi Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre, ông Trump viện dẫn việc không được trao giải Nobel Hòa bình dù “đã ngăn chặn tám cuộc chiến tranh” như một lý do khiến ông không còn cảm thấy phải tiếp tục tiếp cận các vấn đề quốc tế bằng logic hòa bình thuần túy. Dù mang màu sắc cá nhân, thông điệp này lại được đặt trong một khung an ninh rất thực: NATO, Bắc Cực, và sự cạnh tranh chiến lược với các cường quốc khác.
Lập luận cốt lõi của Trump nhất quán: Mỹ đã gánh vác NATO trong nhiều thập kỷ, và giờ đến lúc NATO phải “trả lại” cho Mỹ. Trong logic đó, Greenland nằm ở trung tâm tuyến hàng hải Bắc Cực, gần các hành lang quân sự chiến lược và ngày càng quan trọng trong bối cảnh băng tan, trở thành mảnh ghép then chốt. Trump công khai thách thức tính hợp pháp của chủ quyền Đan Mạch đối với Greenland, cho rằng không có cơ sở pháp lý rõ ràng nào ngoài tiền lệ lịch sử mơ hồ.
Phản ứng từ châu Âu diễn ra nhanh nhưng thận trọng. Thủ tướng Na Uy Støre tái khẳng định Greenland là một phần của Vương quốc Đan Mạch và Na Uy hoàn toàn ủng hộ lập trường này, đồng thời nhấn mạnh rằng giải Nobel Hòa bình là quyết định độc lập của Ủy ban Nobel, không thuộc thẩm quyền của chính phủ Na Uy. Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố ngoại giao mềm mỏng là nỗi lo thực sự về việc Washington đang sử dụng thuế quan như một công cụ cưỡng ép địa chính trị.
Việc Trump tuyên bố áp thuế 10% và sau đó là 25% đối với hàng loạt đồng minh châu Âu cho đến khi đạt được thỏa thuận về Greenland cho thấy một mô hình quen thuộc: kinh tế trở thành đòn bẩy cho mục tiêu chiến lược, bất chấp rủi ro phá vỡ liên minh. Đây không còn là câu chuyện thương mại, mà là thông điệp quyền lực.
Tuyên bố từ Nhà Trắng cố gắng đưa vấn đề trở lại khung “bảo vệ người dân Greenland” và “an ninh Bắc Cực”, nhưng điều đó khó che giấu thực tế rằng ranh giới giữa lợi ích quốc gia và ý chí cá nhân của tổng thống đang ngày càng mờ đi. Việc giải Nobel Hòa bình năm 2025 được trao cho Maria Corina Machado và nỗ lực mang tính biểu tượng của bà khi sẵn sàng “tặng lại” giải cho Trump càng làm nổi bật tính nghịch lý của câu chuyện: một giải thưởng về hòa bình bị kéo vào trung tâm của một cuộc tranh luận về cưỡng ép và sức mạnh.
Điểm mấu chốt không nằm ở việc Mỹ có thực sự kiểm soát Greenland hay không, mà ở tiền lệ. Nếu một cường quốc có thể sử dụng thuế quan, áp lực quân sự và diễn ngôn an ninh để buộc đồng minh nhượng bộ lãnh thổ, thì cấu trúc trật tự phương Tây sau Chiến tranh Lạnh sẽ bị thử thách nghiêm trọng.
Greenland, trong bức tranh này, không chỉ là một hòn đảo ở Bắc Cực. Nó là bài kiểm tra xem liên minh phương Tây còn vận hành trên nguyên tắc đồng thuận, hay đã chuyển sang logic quyền lực trần trụi. Và lần này, rủi ro không chỉ nằm ở địa chính trị, mà còn ở chính cách nước Mỹ tự định nghĩa vai trò của mình trong thế giới.
BestSC – Biên tập và xuất bản nội dung
