Dưới góc nhìn của tôi, thông tin từ The Wall Street Journal không chỉ là một đề xuất chính sách đơn lẻ, mà phản ánh một sự dịch chuyển sâu hơn trong cách Donald Trump nhìn nhận vai trò của NATO: từ liên minh an ninh sang một cấu trúc “có điều kiện”, nơi cam kết quân sự gắn trực tiếp với mức độ ủng hộ chiến lược của Washington.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Kế hoạch đang được thảo luận trừng phạt các thành viên NATO không ủng hộ đủ mạnh trong cuộc đối đầu với Iran, về bản chất là một công cụ tái phân bổ quyền lực trong nội bộ liên minh. Thay vì rút khỏi NATO, điều vốn bị ràng buộc bởi Quốc hội Mỹ, Nhà Trắng dường như đang cân nhắc một phương án linh hoạt hơn: rút hoặc điều chuyển lực lượng khỏi những quốc gia “thiếu hợp tác”, và tái triển khai sang các đối tác sẵn sàng ủng hộ Washington hơn.
Nếu được triển khai, đây sẽ là một thay đổi mang tính cấu trúc. Hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu khoảng 84.000 binh sĩ không chỉ là trụ cột an ninh xuyên Đại Tây Dương, mà còn là công cụ răn đe chiến lược đối với Russia và là nền tảng cho các chiến dịch toàn cầu của Mỹ. Việc điều chỉnh phân bổ lực lượng vì lý do chính trị ngắn hạn sẽ làm xói mòn tính dự đoán yếu tố cốt lõi của bất kỳ liên minh quân sự nào.
Danh sách “không chính thức” những nước gây thất vọng cho Washington phần nào cho thấy mức độ rạn nứt. Spain bị chỉ trích vì không cho phép sử dụng không phận trong các hoạt động liên quan đến Iran; Germany công khai phản đối chiến dịch quân sự dù là trung tâm hậu cần lớn của Mỹ; Italy hạn chế quyền sử dụng căn cứ; còn France chỉ chấp thuận hỗ trợ trong điều kiện ràng buộc chặt chẽ. Ngược lại, các quốc gia Đông Âu như Poland, Romania hay Lithuania những nước có chi tiêu quốc phòng cao và lập trường cứng rắn lại nổi lên như những điểm đến ưu tiên trong tính toán tái bố trí lực lượng.
Điểm đáng chú ý là sự rạn nứt này không xuất phát hoàn toàn từ bất đồng chiến lược, mà từ cách cuộc chiến được khởi động. Nhiều đồng minh châu Âu cho rằng họ không được tham vấn đầy đủ trước khi Washington hành động, khiến việc phối hợp phản ứng trở nên bị động ngay từ đầu. Trong một liên minh dựa trên đồng thuận, quy trình quan trọng không kém kết quả và khi quy trình bị bỏ qua, niềm tin cũng bị bào mòn.
Trong bối cảnh đó, các phát biểu cứng rắn từ Nhà Trắng từ việc chỉ trích NATO “quay lưng” cho đến gợi ý rằng Mỹ “không cần liên minh này” không còn đơn thuần là đòn bẩy đàm phán. Chúng dần trở thành một phần của chiến lược tái định hình quan hệ xuyên Đại Tây Dương: ít ràng buộc hơn, mang tính giao dịch nhiều hơn.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này đi kèm rủi ro rõ ràng. Việc biến hiện diện quân sự thành công cụ thưởng – phạt có thể tạo ra lợi thế ngắn hạn trong việc ép buộc đồng minh, nhưng về dài hạn lại làm suy yếu cấu trúc liên minh mà Mỹ đã xây dựng suốt nhiều thập kỷ. Khi tính ổn định bị thay thế bằng tính điều kiện, các đối tác sẽ bắt đầu tự điều chỉnh chiến lược, không phải để thích nghi với Mỹ, mà để giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Tóm lại, kế hoạch trừng phạt NATO dù mới ở giai đoạn ý tưởng, đang phản ánh một thực tế lớn hơn: cuộc chiến với Iran không chỉ là một xung đột khu vực, mà còn là phép thử đối với chính kiến trúc an ninh phương Tây. Và trong phép thử đó, câu hỏi không còn là NATO có ủng hộ Mỹ hay không, mà là liên minh này còn vận hành theo logic cũ hay đã bước vào một thời kỳ hoàn toàn khác.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
