Truyền thông quốc tế những ngày qua đồng loạt nêu một nhận định đáng chú ý: lượng vàng Trung Quốc mua vào thông qua các kênh không chính thức có thể lớn gấp 10 lần số liệu công bố, đưa dự trữ vàng thực tế của nước này lên khoảng 5.000 tấn, vượt Đức và Ý để trở thành quốc gia sở hữu vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Hoa Kỳ. Nếu điều này chính xác, cấu trúc thị trường vàng toàn cầu và trật tự tài chính quốc tế đang dịch chuyển nhanh hơn nhiều so với cách chúng ta vẫn hình dung.
Báo cáo điều tra của El País cho thấy hoạt động mua vàng của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) trong hai năm gần đây vượt xa số liệu chính thức. Trong khi PBOC báo cáo dự trữ chỉ 2.304 tấn vào cuối tháng 10, chiếm khoảng 8% dự trữ ngoại hối, các tổ chức nghiên cứu độc lập và ngân hàng đầu tư quốc tế chỉ ra rằng Trung Quốc đang sử dụng các kênh ẩn để tích lũy vàng ở quy mô lớn. Société Générale ước tính lượng vàng Trung Quốc mua từ giữa 2022 vượt 1.080 tấn, thay vì một con số khiêm tốn hơn 100 tấn theo dữ liệu PBOC. Chênh lệch lớn giữa xuất khẩu vàng từ Anh, sản lượng nội địa Trung Quốc và con số dự trữ công bố cho thấy dòng vàng đi vào PBOC là ổn định, có chủ đích và liên tục.
Trong bối cảnh giá vàng từng chạm 4.380USD/ ounce trong năm nay và tăng hơn 40% từ đầu 2025, dòng mua đến từ Trung Quốc được coi là một trong những động lực ít được chú ý nhất nhưng lại quan trọng nhất của đợt tăng giá mang tính cấu trúc này.
Động lực sâu xa không nằm ở giá, mà ở địa chính trị
Kể từ khi Nga bị phong tỏa tài sản sau xung đột Ukraine, nhiều chính phủ đã nhận ra rủi ro chiến lược khi nắm giữ tài sản định giá bằng Dollar. Trung Quốc, quốc gia nhiều lần đối mặt rủi ro trừng phạt đặc biệt nhạy cảm với kịch bản này. Các nhà phân tích như Michael Haigh (Société Générale) mô tả đây là “an ninh tiền tệ ở cấp quốc gia”. Vàng trở thành tài sản dự trữ tối thượng, không phụ thuộc vào hệ thống tài chính phương Tây và không thể bị đóng băng bởi các lệnh trừng phạt.
Từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, lo ngại về tính an toàn của tài sản bằng Dollar càng gia tăng. Nhiều nước đồng loạt tìm điểm neo thứ 2 cho hệ thống dự trữ: Ấn Độ mua mạnh; Ba Lan lập mức dự trữ vàng kỷ lục; Trung Đông tăng tốc tích lũy vàng miếng vật chất; Nga thậm chí thanh toán drone Iran bằng vàng. Trong một thế giới đa cực, câu hỏi các ngân hàng trung ương phải đối diện là: ngoài Dollar Mỹ, tài sản nào có thể duy trì niềm tin? Câu trả lời phổ biến nhất hiện nay chính là vàng.
Hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương không chỉ đẩy giá vàng lên mức cao mới, mà còn tạo một xu hướng tăng ổn định, mang tính cấu trúc. Theo Société Générale, vàng có khả năng vượt 5.000 USD/ ounce, không phải bởi đầu cơ, mà bởi nhu cầu thật được duy trì ở tốc độ “vừa phải nhưng bền bỉ”, đặc trưng của giao dịch ngân hàng trung ương. Nhịp mua đều đặn nhằm tránh gây sốc thị trường nhưng lại tạo nền hỗ trợ mạnh cho giá.
Việc Trung Quốc đẩy mạnh tích lũy vàng ngoài bảng cân đối kế toán diễn ra trong bối cảnh các lệnh trừng phạt được sử dụng ngày càng phổ biến và cạnh tranh địa chính trị leo thang. Điều này đang thay đổi cán cân cung cầu, tái định hình vai trò của vàng trong hệ thống tài chính quốc tế và đẩy nhanh sự chuyển dịch từ một thế giới phụ thuộc vào đơn nhất Dollar sang một hệ thống đa neo.
Nếu ước tính 5.000 tấn là đúng, dự trữ vàng thực tế của Trung Quốc đã tiến gần một nửa mức 8.133 tấn của Hoa Kỳ và giá trị chiến lược của khối vàng này vượt xa khuôn khổ một khoản đầu tư tài chính. Đây là dấu hiệu cho thấy vàng đang trở lại vai trò của lịch sử: thước đo quyền lực kinh tế và công cụ an ninh quốc gia trong một kỷ nguyên bất ổn kéo dài.
BestSC – Biên tập và xuất bản nội dung
