Nghịch lý của Nhật Bản lúc này khá rõ với lạm phát lõi vẫn dưới mục tiêu 2%, nhưng thị trường lại đang đặt cược lớn vào khả năng Ngân hàng Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC“
Nếu chỉ nhìn vào CPI tháng 7, lập luận thắt chặt chính sách có vẻ chưa thực sự thuyết phục. Nhưng BOJ không chỉ nhìn vào mức lạm phát hiện tại. Điều họ quan tâm hơn là những gì đang hình thành phía sau con số 1,8%: đồng yên vẫn yếu, năng lượng đắt hơn, chi phí đầu vào tăng mạnh và quan trọng nhất, doanh nghiệp Nhật Bản bắt đầu chuyển chi phí lao động sang giá bán.
Nói cách khác, CPI là dữ liệu của hiện tại; BOJ đang phải định giá rủi ro của những tháng phía trước.
CPI dưới 2%, nhưng cấu trúc lạm phát đang thay đổi
Dữ liệu tháng 7 cho thấy CPI lõi của Nhật Bản tăng 1,8% so với cùng kỳ, từ 1,6% trong tháng 6 và đúng với dự báo. Đây vẫn là tháng thứ bảy liên tiếp chỉ số này nằm dưới mục tiêu 2% của BOJ.
Nhưng con số đáng chú ý hơn lại nằm sâu hơn trong báo cáo.
CPI lõi kép, loại bỏ cả thực phẩm tươi sống và năng lượng để phản ánh rõ hơn áp lực giá cơ bản tăng từ 1,7% lên 1,9%. Lạm phát dịch vụ cũng nhích từ 1,1% lên 1,2%.
Mức tăng không lớn, nhưng thông điệp chính sách lại quan trọng.
Trong nhiều năm, vấn đề của Nhật Bản không phải thiếu những cú tăng giá tạm thời, mà là thiếu một vòng tuần hoàn đủ bền giữa tiền lương – tiêu dùng – giá dịch vụ. Khi doanh nghiệp bắt đầu chuyển chi phí lao động cao hơn sang người tiêu dùng, lạm phát có khả năng trở nên “nội sinh” hơn thay vì chủ yếu đến từ dầu, thực phẩm hay hàng hóa nhập khẩu.
Đây là loại lạm phát BOJ khó có thể bỏ qua.
Áp lực thực sự đang đến từ phía sau CPI
Nếu CPI tiêu dùng vẫn khá bình tĩnh, bức tranh ở đầu chuỗi cung ứng lại khác.
Lạm phát bán buôn tháng 7 lên tới 7,2%, trong đó điện năng là một trong những nguồn gây áp lực lớn. Giá năng lượng cũng tăng trở lại trong bối cảnh xung đột Mỹ – Iran tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường dầu.
Điều này tạo ra một chuỗi truyền dẫn tương đối rõ: Năng lượng đắt hơn → chi phí sản xuất tăng → doanh nghiệp chịu sức ép biên lợi nhuận → một phần chi phí được chuyển sang người tiêu dùng.
Các chương trình trợ cấp năng lượng của chính phủ có thể làm chậm quá trình này và giữ CPI chính thức thấp hơn, nhưng chúng không loại bỏ hoàn toàn áp lực chi phí bên dưới nền kinh tế.
Đó là lý do việc CPI lõi vẫn ở 1,8% chưa chắc đồng nghĩa rủi ro lạm phát đã biến mất.
Đồng yên đang trở thành một phần của bài toán lạm phát
USD/JPY hiện dao động quanh 159,00. Sau khi đợt can thiệp phối hợp cuối tháng 7 kéo tỷ giá từ trên 164 xuống khoảng 155 chỉ trong hai ngày, USD/JPY đã phục hồi khoảng 4 yên và lấy lại gần một nửa mức giảm trước đó.
Diễn biến này đáng chú ý vì với Nhật Bản, tỷ giá không đơn thuần là câu chuyện của thị trường ngoại hối.
Một đồng yên yếu làm dầu, khí đốt, nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt hơn. Nếu điều đó xảy ra đồng thời với giá năng lượng quốc tế cao, Nhật Bản phải chịu một cú ép kép về chi phí.
Và đây chính là điểm khiến BOJ khó tiếp tục đứng ngoài. Nếu ngân hàng trung ương chờ đến khi CPI vượt rõ ràng 2% mới hành động, chính sách có thể đi sau đường cong lạm phát. Trong khi đó, tăng lãi suất sớm hơn có thể vừa hạn chế áp lực cầu, vừa góp phần thu hẹp chênh lệch lãi suất với Mỹ, một trong những yếu tố đã gây sức ép lên đồng yên.
Thị trường đang định giá điều gì?
Điều thị trường đang đặt cược không phải CPI tháng 7 đã đủ cao để BOJ tăng lãi suất. Thị trường đang định giá khả năng CPI của những tháng tới sẽ khác.
BOJ đã nâng lãi suất lên 1% trong tháng 6, giữ nguyên trong tháng 7 và đồng thời cảnh báo mạnh hơn về rủi ro lạm phát. Theo triển vọng được nêu trong nội dung hiện tại, lạm phát lõi có thể trở lại trên 2% từ nửa sau năm tài chính khi ba lực lượng cùng xuất hiện là tiền lương truyền sang giá bán, năng lượng duy trì ở mức cao và đồng yên yếu làm tăng chi phí nhập khẩu.
Vì vậy, kỳ vọng nâng lãi suất từ 1% lên 1,25% tại cuộc họp ngày 17–18/9 đang được thị trường định giá với xác suất gần 80%.
Nhưng cần phân biệt rõ: 80% không phải 100%.
BOJ vẫn phải cân bằng giữa hai rủi ro. Thắt chặt quá chậm có thể khiến lạm phát lan rộng; thắt chặt quá nhanh lại có nguy cơ gây sức ép lên tiêu dùng và tăng trưởng khi nền kinh tế Nhật Bản chưa thực sự mạnh. Đây mới là cuộc tranh luận quan trọng hơn con số CPI 1,8%.
Ba kịch bản đáng chú ý với BOJ và USD/JPY
Kịch bản cơ sở: nếu CPI lõi kép và đặc biệt là lạm phát dịch vụ tiếp tục đi lên, trong khi đồng yên vẫn yếu và năng lượng duy trì ở mức cao, cơ sở để BOJ nâng lãi suất lên 1,25% trong tháng 9 sẽ được củng cố. Khi đó, chênh lệch chính sách Mỹ – Nhật có thể bắt đầu thu hẹp và tạo thêm lực hỗ trợ cho đồng yên.
Điều kiện củng cố: điều thị trường cần thấy không đơn thuần là CPI tổng thể tăng vì dầu. Quan trọng hơn là dấu hiệu chi phí tiền lương tiếp tục được chuyển sang giá dịch vụ. Nếu lạm phát trở nên rộng và bền hơn, BOJ sẽ có lý do mạnh hơn để tiếp tục bình thường hóa chính sách.
Rủi ro khiến câu chuyện thay đổi: nếu giá năng lượng hạ nhiệt, đồng yên phục hồi đủ mạnh hoặc áp lực giá dịch vụ suy yếu, BOJ có thể có thêm thời gian. Ngược lại, nếu việc tăng lãi suất gây tổn thương rõ rệt cho tiêu dùng và tăng trưởng, thị trường cũng sẽ phải đánh giá lại tốc độ thắt chặt tiếp theo.
Vì vậy, việc BOJ tăng lãi suất không nên được hiểu đơn giản là phản ứng với CPI hiện tại. Đó là một quyết định dựa trên quỹ đạo lạm phát mà ngân hàng trung ương cho rằng đang hình thành.
Những gì cần theo dõi tiếp theo
Từ đây đến cuộc họp tháng 9, có bốn biến số đáng chú ý: diễn biến của USD/JPY sau khi phục hồi về khu vực 159; xu hướng giá năng lượng trong bối cảnh Trung Đông; khả năng lạm phát dịch vụ tiếp tục tăng; và quan trọng hơn cả, liệu thị trường có tiếp tục duy trì mức định giá cao cho một đợt tăng lãi suất tháng 9 hay không.
Nếu những điều kiện này cùng tồn tại, câu chuyện BOJ thắt chặt vẫn có cơ sở. Nếu một hoặc nhiều mắt xích bắt đầu gãy, thị trường có thể phải định giá lại cả lãi suất Nhật Bản lẫn đồng yên.
Giá là kết quả; kỳ vọng mới là nguyên nhân. Với USD/JPY lúc này, điều đáng theo dõi không chỉ là tỷ giá đang ở 159 hay CPI đang ở 1,8%, mà là thị trường đang thay đổi kỳ vọng về khoảng cách chính sách giữa BOJ và Fed như thế nào.
CSGVN không cố đoán từng nhịp giá; điều quan trọng hơn là xác định điều kiện nào đang giữ cho kịch bản hiện tại còn hiệu lực, và đó cũng là những biến số cần tiếp tục đặt lên Market Map trong những phiên tới.
Nội dung đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
Mô tả: CSGVN.COM không phải một tổ chức đầu tư hoặc kêu gọi, tư vấn đầu tư tài chính hay môi giới chứng khoán. Giao dịch tài chính có mức độ rủi ro cao đối với vốn của bạn và bạn chỉ nên giao dịch với số tiền mà bạn có thể mất. Giao dịch tài chính có thể không phù hợp với tất cả các nhà đầu tư, vì vậy hãy đảm bảo rằng bạn hiểu đầy đủ các rủi ro liên quan và tìm kiếm lời khuyên độc lập nếu cần. Tất cả các tài liệu trên trang CSGVN.COM của chúng tôi chỉ nhằm các mục đích tổng hợp tài liệu/cung cấp thông tin khách quan, và không bao gồm cũng không được coi là bao gồm các tư vấn tài chính, đầu tư, giao dịch, khuyến nghị giao dịch, một lời chào mời, hoặc là một sự xúi giục giao dịch các sản phẩm tài chính. CSGVN.COM duy trì hoạt động dựa trên chi phí quảng cáo của các "nhãn hàng"; những quảng cáo được yêu cầu đều được kiểm duyệt để chắc chắn rằng không độc hại với người dùng. Tuy nhiên người dùng cũng nên tìm hiểu và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi sử dụng bất kỳ dịch vụ nào tại bất kỳ nơi đâu trên Thế giới. Nếu có bất kỳ nội dung khách quan hoặc hoạt động vi phạm hiến pháp, pháp luật Việt Nam thì CSGVN.COM sẽ đóng cửa website ngay lập tức khi có yêu cầu của Nhà nước.
