Lạm phát đang dần trở thành bài toán chính trị lớn nhất của Nhật Bản. Khi đồng yên tiếp tục suy yếu và chi phí sinh hoạt leo thang, mức độ hài lòng của người dân đối với chính phủ cũng giảm theo. Các cuộc khảo sát mới nhất cho thấy tỷ lệ ủng hộ Thủ tướng Sanae Takaichi đã đồng loạt đi xuống, phản ánh sự thất vọng ngày càng lớn của cử tri trước hiệu quả của các chính sách kiềm chế lạm phát cũng như những quyết định gây nhiều tranh cãi trong thời gian gần đây.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Theo khảo sát của Yomiuri Shimbun, tỷ lệ ủng hộ chính phủ giảm từ 69% trong tháng 6 xuống còn 57%, mức thấp nhất kể từ khi bà Takaichi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái. Những khảo sát khác của Nikkei, TV Tokyo và Kyodo News cũng cho kết quả tương tự, cho thấy xu hướng suy giảm niềm tin không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đang xuất hiện trên diện rộng.
Theo tôi, đây không đơn thuần là sự sụt giảm về tỷ lệ tín nhiệm, mà phản ánh khoảng cách ngày càng lớn giữa các chỉ số kinh tế vĩ mô và cảm nhận thực tế của người dân. Trên giấy tờ, nền kinh tế Nhật Bản vẫn duy trì tăng trưởng ổn định và lạm phát chưa vượt khỏi tầm kiểm soát. Nhưng ở góc nhìn của các hộ gia đình, giá thực phẩm, năng lượng và các chi phí thiết yếu đều tăng nhanh hơn thu nhập, khiến áp lực lên đời sống ngày càng rõ rệt.
Điều đáng chú ý là chính phủ từng cam kết sẽ giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm nhằm hỗ trợ người dân vượt qua giai đoạn chi phí sinh hoạt tăng cao. Tuy nhiên, những bất đồng trong nội bộ liên minh cầm quyền cùng phản ứng từ thị trường tài chính đã khiến kế hoạch này chưa thể triển khai. Chính sự chậm trễ đó đang làm suy yếu niềm tin của cử tri vào khả năng điều hành của chính phủ.
Khảo sát của Yomiuri Shimbun cũng cho thấy tới 71% người được hỏi không hài lòng với các biện pháp kiểm soát chi phí sinh hoạt của chính phủ, tăng mạnh so với mức 56% trước đó. Đây có lẽ là chỉ báo đáng lo ngại hơn cả tỷ lệ tín nhiệm, bởi nó phản ánh trực tiếp cảm nhận của người dân về hiệu quả chính sách.
Ở góc độ thị trường, những khó khăn của chính phủ Nhật Bản cũng gắn liền với diễn biến của đồng yên. Chính sách tài khóa mở rộng cùng định hướng hỗ trợ tăng trưởng đã góp phần khiến lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh, trong khi đồng yên rơi xuống vùng thấp nhất trong gần bốn thập kỷ. Đồng nội tệ suy yếu giúp doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi, nhưng đồng thời cũng làm chi phí nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu tăng lên, qua đó tiếp tục đẩy lạm phát nhập khẩu lên cao.
Điều này khiến chính phủ và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) rơi vào thế khó. Nếu tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ tăng trưởng, áp lực lên tỷ giá và lạm phát sẽ kéo dài. Nhưng nếu thắt chặt quá nhanh, nền kinh tế vốn vừa mới thoát khỏi nhiều năm tăng trưởng trì trệ có thể chịu thêm sức ép.
Giới phân tích cho rằng nền tảng chính trị của bà Takaichi chưa đến mức lung lay. Theo ông Kenji Yamamoto, chuyên gia kinh tế trưởng tại Daiwa Securities, tỷ lệ ủng hộ hiện tại vẫn cao hơn nhiều chính phủ tiền nhiệm. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng lợi thế chính trị lớn mà bà có được sau chiến thắng trong cuộc bầu cử Hạ viện đang dần thu hẹp, đồng nghĩa với việc dư địa để đưa ra những quyết sách khó khăn sẽ ngày càng hạn chế.
Trong bối cảnh đó, thị trường đang hướng sự chú ý vào khả năng cải tổ nội các trong những tháng tới cũng như các gói kích thích kinh tế mới. Đây có thể sẽ là cơ hội để chính phủ tái khẳng định cam kết kiểm soát lạm phát và khôi phục niềm tin của người dân.
Về phía chính sách tiền tệ, BOJ đã nâng lãi suất lên 1% trong tháng 6, mức cao nhất trong hơn ba thập kỷ. Tuy nhiên, khi lạm phát duy trì quanh mục tiêu 2% trong nhiều năm liên tiếp, lãi suất thực của Nhật Bản vẫn ở mức âm, đồng nghĩa chính sách tiền tệ vẫn chưa thực sự mang tính thắt chặt.
Trong ngắn hạn, các chương trình trợ cấp nhiên liệu vẫn giúp kìm hãm tốc độ tăng giá tiêu dùng. Nhưng khi giá năng lượng và chi phí sản xuất tiếp tục leo thang, nhiều chuyên gia dự báo lạm phát cơ bản của Nhật Bản sẽ quay trở lại trên ngưỡng 2% vào cuối năm.
Theo tôi, thách thức lớn nhất của Nhật Bản lúc này không chỉ là kiểm soát lạm phát hay ổn định tỷ giá đồng yên, mà còn là khôi phục niềm tin của người dân vào hiệu quả điều hành của chính phủ. Khi chi phí sinh hoạt tiếp tục là vấn đề hiện hữu trong từng hộ gia đình, áp lực chính trị nhiều khả năng sẽ còn gia tăng. Điều đó đồng nghĩa với việc mọi quyết định của BOJ cũng như chính phủ trong những tháng tới sẽ không chỉ tác động đến thị trường tài chính, mà còn định hình triển vọng kinh tế và chính trị của Nhật Bản trong giai đoạn tiếp theo.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
