Xung đột Mỹ–Iran bước vào một vòng leo thang mới khi các cuộc tấn công không còn giới hạn giữa hai bên mà bắt đầu lan sang căn cứ quân sự, tàu chiến và cơ sở năng lượng trong khu vực. Với thị trường, câu hỏi quan trọng không chỉ là giao tranh nghiêm trọng đến đâu, mà là liệu nó có bắt đầu làm gián đoạn dòng chảy năng lượng qua Trung Đông hay không.
Ngày 8/9, quân đội Mỹ tuyên bố phá hủy 5 tàu chở dầu của Iran, mô tả đây là phản ứng trước các cuộc tấn công nhằm vào tàu chiến Mỹ. Iran sau đó phóng 20 tên lửa đạn đạo về phía một căn cứ quân sự Mỹ gần Al Azraq, Jordan.
Theo phía Jordan, 18 tên lửa đã bị đánh chặn và hai quả còn lại rơi xuống khu vực không có người ở, không gây thương vong. Iran đồng thời tuyên bố đã tấn công hai tàu khu trục Mỹ, nhưng tại thời điểm thông tin được công bố, phía Mỹ chưa xác nhận tuyên bố này.
Diễn biến đáng chú ý hơn với thị trường năng lượng nằm ở việc xung đột đang mở rộng về phạm vi địa lý.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Rủi ro đang tiến gần hơn đến hạ tầng năng lượng
Lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố tiến hành một chiến dịch nhằm vào nhiều mục tiêu tại miền nam Saudi Arabia, bao gồm căn cứ không quân và các cơ sở của Saudi Aramco tại Abha, Najran và Jazan.
Giới chức Saudi Arabia xác nhận xảy ra hỏa hoạn và cho biết 73 người bị thương. Hình ảnh vệ tinh được dẫn trong nguồn cũng cho thấy khói tại nhà máy lọc dầu Jizan và một trung tâm phân phối dầu ở Abha.
Trong khi đó, Iran tiếp tục đe dọa các tàu chở dầu tại Kuwait và Bahrain. Một tàu LNG cũng được báo cáo bị hư hại tại cảng Khor Fakkan của UAE, dù hiện chưa xác định được bên thực hiện vụ tấn công.
Đây là điểm khiến thị trường phải chú ý. Một cuộc đối đầu quân sự chỉ tác động bền vững đến dầu khi nó bắt đầu ảnh hưởng đến sản xuất, cơ sở lọc dầu hoặc khả năng vận chuyển năng lượng.
Và những mắt xích này đang xuất hiện ngày càng nhiều trong các diễn biến mới nhất.
Dầu tăng, nhưng chưa vượt 100 USD
Brent đã lên mức cao nhất kể từ ngày 23/7 và tăng thêm khoảng 1 USD/thùng sau thông tin Iran tấn công căn cứ Mỹ tại Jordan.
Tuy nhiên, Brent vẫn chưa vượt 100 USD/thùng.
Phản ứng này cho thấy thị trường đã đưa thêm phần bù địa chính trị vào giá, nhưng chưa định giá một kịch bản gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất.
Nói cách khác, rủi ro đã tăng nhưng thiếu hụt thực tế vẫn cần được xác nhận.
Điều này cũng giải thích tại sao mỗi thông tin liên quan đến Hormuz, tàu chở dầu hay Saudi Aramco hiện có thể tạo ra phản ứng nhanh trên thị trường dầu. Nhà đầu tư không chỉ theo dõi diễn biến quân sự mà đang cố đánh giá xác suất giao tranh chuyển thành một cú sốc nguồn cung.
Hormuz vẫn là biến số quan trọng nhất
Dù các cuộc tấn công đang mở rộng sang Jordan, Saudi Arabia và các khu vực khác, eo biển Hormuz vẫn là mắt xích nhạy cảm nhất đối với câu chuyện dầu.
Iran vẫn duy trì khả năng phóng tên lửa, máy bay không người lái và đe dọa hoạt động vận chuyển dầu qua khu vực. Houthi đồng thời tạo thêm áp lực lên tuyến hàng hải gần cửa Biển Đỏ.
Điều này tạo ra hai điểm rủi ro đối với dòng năng lượng khu vực: Hormuz ở Vịnh Ba Tư và tuyến vận tải gần Biển Đỏ.
Nếu giao tranh tiếp tục nhưng các tuyến vận tải và cơ sở năng lượng vẫn hoạt động tương đối bình thường, phần bù rủi ro có thể bị giới hạn. Ngược lại, nếu tàu thương mại giảm mạnh, cơ sở dầu khí chịu thiệt hại kéo dài hoặc xuất khẩu thực tế suy giảm, thị trường sẽ phải định giá một kịch bản nguồn cung nghiêm trọng hơn.
Thị trường đang định giá điều gì?
Sau khoảng thời gian tương đối yên tĩnh trong tháng 8, vòng leo thang mới đang khiến câu chuyện dầu chuyển trở lại từ cung–cầu thông thường sang xác suất gián đoạn nguồn cung do địa chính trị.
Đối với thị trường rộng hơn, dầu tăng kéo dài còn có thể truyền sang kỳ vọng lạm phát. Chuỗi tác động khi đó sẽ là: xung đột → dầu tăng → áp lực lạm phát → kỳ vọng chính sách tiền tệ → lợi suất và USD.
Với vàng, điều này tạo ra hai lực trái chiều. Leo thang quân sự có thể hỗ trợ nhu cầu trú ẩn, nhưng nếu giá năng lượng khiến kỳ vọng lạm phát và lãi suất tăng lên, lợi suất và USD lại có thể tạo sức ép lên kim loại quý.
Trong những phiên tới, điều cần theo dõi nhất là hoạt động vận tải qua Hormuz, mức độ thiệt hại tại các cơ sở năng lượng Saudi Arabia, các cuộc tấn công vào tàu thương mại và phản ứng tiếp theo giữa Mỹ–Iran.
CSGVN không cố đoán vòng trả đũa tiếp theo sẽ diễn ra ở đâu. Điều quan trọng hơn là xác định thời điểm rủi ro quân sự bắt đầu chuyển thành gián đoạn năng lượng thực tế, bởi đó mới là điều có khả năng thay đổi câu chuyện của dầu, lạm phát, USD và vàng.
Bài viết dến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
