Brent lên sát 100 USD/thùng và chạm mức cao nhất trong sáu tuần, nhưng động lực chính không đơn thuần là nhu cầu dầu tăng. Thị trường đang trả giá cao hơn cho nguy cơ xung đột Mỹ–Iran làm gián đoạn vận tải qua Hormuz và lan sang các cơ sở năng lượng trong khu vực.
Trong phiên châu Á, Brent giao dịch quanh 97,47 USD/thùng, sau khi có lúc đạt 98,03 USD, cao nhất kể từ ngày 24/7. WTI trước đó tăng khoảng 1,3% lên 93,29 USD/thùng.
Đà tăng nối tiếp một tuần mạnh của thị trường năng lượng, khi Brent tăng khoảng 8% và WTI gần 10%. Điều đáng chú ý là giá đang phản ứng không chỉ với lượng dầu hiện có, mà với khả năng nguồn cung tương lai bị gián đoạn.
Hormuz đang trở thành trung tâm của phần bù rủi ro
Xung đột Mỹ–Iran tiếp tục leo thang với các cuộc tấn công liên quan đến tàu chở dầu và tàu chiến. Đồng thời, căng thẳng đã lan sang những khu vực khác, trong đó có vụ tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Saudi Aramco tại Jizan.
Nhưng tín hiệu đáng chú ý nhất nằm ở hoạt động vận tải.
Trong 10 ngày gần đây, trung bình chỉ khoảng 10 tàu thương mại mỗi ngày đi qua eo biển Hormuz, mức thấp nhất kể từ tháng 5. Điều này khiến thị trường phải tính đến khả năng gián đoạn không còn chỉ nằm trên các tuyên bố quân sự mà bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển thực tế.
Giá dầu vì thế không cần chờ một cú sốc thiếu hụt xuất hiện mới tăng. Chỉ cần xác suất dầu không thể đến thị trường đúng thời điểm tăng lên, chi phí vận tải, bảo hiểm và phần bù rủi ro đã có thể được phản ánh trước vào giá.
Mốc 120 USD là kịch bản rủi ro, không phải dự báo cơ sở
Goldman Sachs cảnh báo Brent có thể lên 120 USD/thùng nếu các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tiếp tục gia tăng.
Điều kiện này rất quan trọng. Mốc 120 USD không nên được hiểu là mục tiêu giá tất yếu, mà là một kịch bản phụ thuộc vào mức độ leo thang của xung đột và thiệt hại đối với dòng cung thực tế.
Nếu các cuộc tấn công lan rộng sang nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng và hoạt động tại Hormuz tiếp tục suy giảm, thị trường có thể phải định giá một cú sốc nguồn cung lớn hơn.
Ngược lại, nếu căng thẳng hạ nhiệt và lưu lượng tàu phục hồi, phần bù địa chính trị hiện tại có thể nhanh chóng thu hẹp. Nguồn tin đưa ra vùng 90–95 USD như một kịch bản giá có thể quay lại khi rủi ro giảm.
Điều này cũng giải thích tại sao dầu ở vùng hiện tại có thể biến động rất mạnh theo cả hai hướng.
Nguồn cung ngắn hạn còn gặp thêm áp lực từ tồn kho nhiên liệu
Bên cạnh Hormuz, tồn kho xăng và nhiên liệu chưng cất của Mỹ đang thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước và mức trung bình 5 năm theo mùa.
Trong điều kiện bình thường, thị trường có thể hấp thụ một phần cú sốc địa chính trị nhờ lượng dự trữ và khả năng điều chỉnh nguồn cung. Nhưng khi vùng đệm này mỏng hơn, mỗi thông tin mới liên quan đến vận tải hoặc cơ sở lọc dầu có thể được thị trường phản ứng mạnh hơn.
OPEC+ hiện vẫn duy trì chính sách sản lượng tháng 10, vì vậy câu chuyện ngắn hạn đang tập trung nhiều hơn vào khả năng dầu có đến được thị trường hay không, thay vì chỉ nhìn vào sản lượng trên danh nghĩa.
Thị trường đang định giá điều gì?
Câu chuyện dầu hiện nay đã chuyển khá rõ từ “nhu cầu có đủ mạnh hay không” sang “nguồn cung có thể vận chuyển bình thường hay không”.
Brent gần 100 USD đang phản ánh phần bù đáng kể cho rủi ro Hormuz. Nhưng để mức giá cao được duy trì, thị trường sẽ cần thêm bằng chứng rằng gián đoạn vận tải kéo dài hoặc bắt đầu làm giảm nguồn cung thực tế.
Trong những phiên tới, lưu lượng tàu qua Hormuz, mức độ thiệt hại đối với hạ tầng năng lượng, xuất khẩu dầu thực tế và nhu cầu nhập khẩu của châu Á sẽ là những biến số quan trọng nhất.
Với thị trường rộng hơn, dầu càng duy trì ở mức cao, rủi ro lạm phát càng đáng chú ý và có thể lan sang kỳ vọng lãi suất, lợi suất trái phiếu, USD và cả vàng.
Giá dầu gần 100 USD là kết quả; điều quyết định bước tiếp theo là liệu phần bù địa chính trị có chuyển thành một cú sốc nguồn cung thực sự hay không. Đó mới là điều CSGVN cần theo dõi thay vì mặc định rằng Brent sẽ tiến thẳng tới 120 USD.
CSGVN – Biên tập và xuất bản nội dung
