Tóm tắt: Lạm phát vẫn cao khiến Fed phải hành động, trong khi việc làm đang xuất hiện những tín hiệu suy yếu. Nếu áp lực giá chủ yếu đến từ cú sốc năng lượng, tăng lãi suất liệu có giải quyết được lạm phát hay chỉ khiến tăng trưởng chịu thêm sức ép?
Điều thị trường cần quan tâm lúc này không phải 25 điểm cơ bản vừa qua, mà là Fed còn có thể tăng lãi suất đến đâu trước khi dữ liệu kinh tế buộc họ phải dừng lại?
Xem phân tích chi tiết về tác động đối với vàng, USD và lợi suất trái phiếu Mỹ.
Fed đã tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đúng như thị trường dự kiến. Nhưng tranh luận quan trọng hơn nằm ở phía sau quyết định này: nếu lạm phát hiện tại chủ yếu chịu tác động từ cú sốc năng lượng trong khi thị trường lao động đang yếu đi, việc tiếp tục thắt chặt có thể tạo thêm áp lực lên tăng trưởng mà chưa chắc xử lý được nguyên nhân của lạm phát.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Fed chọn ưu tiên lạm phát
Fed đã nâng lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản trong ngày 16/9, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Quyết định không gây nhiều bất ngờ bởi kỳ vọng tăng lãi suất đã được thị trường xây dựng từ trước, sau khi giá năng lượng tăng và Chủ tịch Fed Kevin Warsh phát đi những tín hiệu cứng rắn hơn về lạm phát.
Vì vậy, bản thân việc tăng 25 điểm cơ bản không phải thông tin mới hoàn toàn. Điều thị trường cần xác định tiếp theo là đây chỉ là một bước điều chỉnh chính sách hay Fed đang mở đường cho một giai đoạn thắt chặt kéo dài hơn.
Tranh luận trở nên phức tạp bởi nền kinh tế Mỹ đang phát đi những tín hiệu không đồng nhất. Lạm phát vẫn khiến Fed phải thận trọng, nhưng theo nhà kinh tế vĩ mô Henrik Zeberg của Swissblock, thị trường lao động đang cho thấy mức độ suy yếu đáng chú ý.
Zeberg cho rằng tốc độ tăng trưởng việc làm hiện thấp hơn mức từng ghi nhận trước các cuộc suy thoái năm 2001 và 2007, trong khi số người thất nghiệp dài hạn và thời gian thất nghiệp trung bình cũng cao hơn đáng kể so với trước hai giai đoạn này. Đây là cơ sở để ông cảnh báo rằng Fed có thể đang thắt chặt chính sách vào thời điểm tăng trưởng đã mất động lực.
Tuy nhiên, những so sánh lịch sử này không đồng nghĩa nền kinh tế Mỹ hiện tại chắc chắn sẽ đi vào suy thoái. Chúng chủ yếu cho thấy một rủi ro mà thị trường cần theo dõi: sức khỏe của thị trường lao động có thể đang trở thành đối trọng ngày càng lớn với bài toán lạm phát.
Vấn đề nằm ở nguồn gốc của lạm phát
Điểm đáng chú ý nhất trong lập luận của Zeberg nằm ở nguyên nhân khiến lạm phát gần đây tăng trở lại.
Theo ông, áp lực chủ yếu đến từ cú sốc nguồn cung do giá dầu tăng cao hơn là một nền kinh tế có nhu cầu quá nóng. Nếu nhận định này đúng, công cụ lãi suất của Fed sẽ gặp một giới hạn rõ ràng: tăng lãi suất có thể làm giảm nhu cầu, nhưng không trực tiếp tạo thêm dầu hay giải quyết sự gián đoạn nguồn cung năng lượng.
Chuỗi tác động khi đó trở nên nhạy cảm hơn. Giá dầu cao làm tăng áp lực lạm phát, khiến Fed có lý do duy trì chính sách chặt chẽ. Nhưng lãi suất cao hơn đồng thời làm tăng chi phí vay của hộ gia đình và doanh nghiệp trong lúc thị trường lao động đang chậm lại.
Đây cũng là lý do Zeberg gọi quyết định tăng lãi suất là một rủi ro chính sách. Đó là quan điểm của ông, không phải kết luận đã được xác nhận bởi dữ liệu kinh tế.
Thị trường sẽ nhìn xa hơn mức tăng 25 điểm cơ bản
Với thị trường tài chính, giá là kết quả; kỳ vọng về bước đi tiếp theo của Fed mới là nguyên nhân quan trọng hơn.
Nếu Fed tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát và để ngỏ khả năng tăng thêm lãi suất, lợi suất trái phiếu và USD có thể tiếp tục chịu ảnh hưởng từ kỳ vọng chính sách thắt chặt. Điều này thường làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng.
Nhưng câu chuyện có thể thay đổi nếu dữ liệu việc làm tiếp tục suy yếu trong khi lạm phát hạ nhiệt. Khi đó, thị trường có thể bắt đầu nghi ngờ khả năng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn, qua đó thay đổi kỳ vọng đối với lợi suất, USD và vàng.
Ngược lại, nếu lạm phát vẫn dai dẳng hoặc giá năng lượng tiếp tục tăng, Fed sẽ có thêm lý do để duy trì lập trường cứng rắn ngay cả khi tăng trưởng chậm lại.
Điều gì cần theo dõi tiếp theo?
- Trọng tâm sau quyết định lần này không còn đơn giản là Fed vừa tăng 25 điểm cơ bản. Thị trường cần theo dõi dữ liệu việc làm để xác định mức độ suy yếu của nền kinh tế, lạm phát lõi để đánh giá áp lực giá có thực sự lan rộng hay không, giá dầu để phân biệt cú sốc nguồn cung với lạm phát do nhu cầu, và đặc biệt là thông điệp của Fed về các cuộc họp tiếp theo.
- Nếu việc làm tiếp tục xấu đi nhưng lạm phát vẫn cao vì năng lượng, Fed sẽ phải đối mặt với bài toán khó hơn nhiều: chống lạm phát mà không khiến tăng trưởng chịu thêm áp lực.
Với vàng và USD, đây mới là câu chuyện cần theo dõi. Không phải Fed vừa tăng bao nhiêu, mà là dữ liệu sắp tới có khiến thị trường tin rằng Fed còn có thể tiếp tục tăng hay buộc phải dừng lại.
CSGVN không cố đoán trước từng nhịp giá; điều quan trọng hơn là theo dõi những điều kiện đang giữ cho kỳ vọng hiện tại còn hiệu lực.
Nội dung đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
