Mỹ và Iran đang tiến gần một bước ngoặt mới. Sau nhiều ngày liên tiếp leo thang quân sự, Washington được cho là đang đứng trước hai lựa chọn mang tính quyết định: hoặc chấp nhận một lệnh ngừng bắn tạm thời để mở lại eo biển Hormuz, hoặc cùng Israel mở rộng chiến dịch quân sự nhằm gia tăng sức ép buộc Tehran phải nhượng bộ.
Theo tôi, đây không chỉ là câu chuyện của một cuộc xung đột khu vực, mà còn là phép thử đối với an ninh năng lượng toàn cầu và triển vọng kinh tế thế giới trong những tháng tới.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Các nguồn tin khu vực cho biết Qatar, Ai Cập, Pakistan và Oman đã đứng ra làm trung gian, đề xuất một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Mỹ và Iran. Mục tiêu trước mắt là chấm dứt các hoạt động quân sự, khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz và tạo khoảng thời gian đủ để hai bên quay trở lại bàn đàm phán. Washington được cho là đang xem xét phương án này, đồng thời khuyến nghị Israel tránh những hành động có thể làm sụp đổ các kênh ngoại giao còn lại.
Tuy nhiên, ngoại giao chỉ là một nửa của bức tranh. Trong khi các nhà hòa giải tìm cách hạ nhiệt căng thẳng, quân đội Mỹ vẫn tiếp tục tăng cường hiện diện tại Trung Đông. Nhiều máy bay chiến đấu, máy bay tiếp nhiên liệu và các khí tài hỗ trợ đã được triển khai tới khu vực, trong khi Israel đặt lực lượng trong trạng thái sẵn sàng cao nhất để có thể mở rộng chiến dịch quân sự nếu các cuộc đàm phán thất bại. Điều đó cho thấy Nhà Trắng vẫn đang chuẩn bị song song cho cả hai kịch bản: đàm phán hoặc leo thang.
Điều đáng chú ý là sau khoảng 10 đêm không kích liên tiếp, Mỹ vẫn chưa đạt được mục tiêu chiến lược quan trọng nhất là làm suy yếu khả năng kiểm soát eo biển Hormuz của Iran. Trong khi đó, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh đã khiến giá dầu có thời điểm vượt mốc 90 USD/thùng, kéo theo áp lực lạm phát quay trở lại và làm gia tăng phản ứng trong nội bộ nước Mỹ khi chi phí nhiên liệu tăng cao.
Chính vì vậy, theo tôi, động lực thúc đẩy một lệnh ngừng bắn lúc này không chỉ đến từ nhu cầu giảm căng thẳng quân sự mà còn xuất phát từ sức ép kinh tế ngày càng lớn. Hormuz là tuyến vận tải chiến lược của gần 20% lượng dầu thương mại toàn cầu. Chừng nào tuyến đường này còn bị đe dọa, thị trường năng lượng vẫn sẽ phải cộng thêm một khoản “phí bảo hiểm rủi ro”, khiến giá dầu duy trì ở mức cao và tiếp tục gây khó cho các ngân hàng trung ương trong cuộc chiến chống lạm phát.
Đề xuất ngừng bắn hiện nay cũng không chỉ dừng ở việc chấm dứt giao tranh. Các bên trung gian còn hướng tới việc khôi phục hoàn toàn hai tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz và mở các cuộc đàm phán về cơ chế quản lý lâu dài đối với tuyến vận tải này. Một số phương án được đưa ra bao gồm việc Iran đảm nhận vai trò cung cấp các dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường và thu phí dịch vụ theo mô hình tương tự eo biển Malacca, thay vì biến Hormuz thành công cụ gây sức ép địa chính trị.
Dù vậy, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn còn rất mong manh. Cả Washington và Tehran đều chưa chính thức chấp nhận đề xuất. Thực tế, cả hai bên dường như vẫn muốn tận dụng các hoạt động quân sự để cải thiện vị thế trước khi bước vào đàm phán. Trong khi đó, lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố mở rộng các hoạt động nhằm vào tuyến hàng hải khu vực, còn Israel tiếp tục cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Iran gia tăng các cuộc tấn công. Điều này đồng nghĩa nguy cơ xung đột lan rộng từ Vịnh Ba Tư sang Biển Đỏ vẫn hiện hữu.
Theo tôi, những ngày tới sẽ mang tính quyết định. Nếu các bên chấp nhận một lệnh ngừng bắn tạm thời, thị trường có thể chứng kiến giá dầu hạ nhiệt, áp lực lạm phát giảm bớt và tâm lý rủi ro trên các thị trường tài chính được cải thiện.
Ngược lại, nếu các cuộc đàm phán đổ vỡ và Mỹ cùng Israel lựa chọn mở rộng chiến dịch quân sự, xung đột có thể bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới với tác động vượt xa phạm vi Trung Đông, từ giá năng lượng, lạm phát, chính sách của Fed cho đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Ở thời điểm hiện tại, tôi cho rằng cuộc đối đầu Mỹ – Iran đã tiến đến ngã rẽ rõ ràng nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Lựa chọn giữa ngoại giao và leo thang quân sự sẽ không chỉ quyết định tương lai của khu vực Trung Đông, mà còn có thể định hình diễn biến của các thị trường tài chính toàn cầu trong phần còn lại của năm.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
