Mỗi khi chiến tranh bùng nổ, câu nói quen thuộc lại được nhắc lại: “Khi đại bác nổ vang, vàng đổ về.”
Nhưng dữ liệu lịch sử cho thấy thị trường không vận hành đơn giản như vậy.
Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cuối tuần qua, thị trường toàn cầu ngay lập tức chuyển sang trạng thái biến động cao. Dầu Brent tăng hơn 7,8% chỉ trong hai ngày. Vàng tăng gần 2,7%. Chỉ số S&P 500 mở cửa yếu, phục hồi ngắn rồi lại chịu áp lực bán mạnh.
Phản ứng ban đầu đúng với “kịch bản giáo khoa”: rủi ro tăng, dầu và vàng đi lên, chứng khoán chịu sức ép.
Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: điều gì xảy ra sau đó?
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Lịch sử cho thấy ngày đầu tiên thường đánh lừa nhà đầu tư
Theo tổng hợp của Yahoo Finance, khi phân tích chín cú sốc địa chính trị lớn từ cuộc xâm lược Kuwait năm 1990 đến các biến cố gần đây, một “quỹ đạo quen thuộc” xuất hiện:
- Giá biến động mạnh trong vài ngày đầu.
- Sau đó dần hạ nhiệt trong vài tuần.
- Hướng đi trong ngày đầu tiên không đủ để dự đoán xu hướng sau 30 ngày.
Thống kê cho thấy hướng biến động của “ngày đầu” trùng khớp với xu hướng 30 ngày sau đó trong chưa đến 56% trường hợp. Nói cách khác, nếu chỉ nhìn vào phiên đầu tiên và đuổi theo giá, xác suất đúng chỉ nhỉnh hơn tung đồng xu.
Thị trường thường phản ứng bằng cảm xúc trước khi phản ứng bằng thông tin.
Bài học từ “cuộc xung đột 12 ngày” năm 2025
Tháng 6/2025, trong một cuộc đối đầu kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran, kịch bản quen thuộc lặp lại.
Ngay ngày đầu:
- Dầu Brent tăng gần 7,3%.
- Vàng tăng khoảng 1,49%.
- S&P 500 giảm hơn 1%.
Nhưng 30 ngày giao dịch sau:
- Dầu không tăng thêm mà giảm nhẹ 0,6%.
- Vàng chuyển sang giảm lũy kế 1,39%.
- S&P 500 đảo chiều, tăng 5,7%.
3 tài sản chính hoàn toàn đảo ngược quỹ đạo ban đầu.
Điều đó cho thấy: cú sốc ban đầu chủ yếu phản ánh định vị và tâm lý, không phải đánh giá cuối cùng về tác động kinh tế.
Cú sốc hiện tại với dữ liệu vẫn còn quá sớm
Lần này, quy mô và hệ quả chính trị có thể lớn hơn, đặc biệt sau khi lãnh đạo tối cao Iran bị xác nhận ám sát. Điều này làm tăng rủi ro lan rộng về địa chính trị và năng lượng.
Nhưng ngay cả trong bối cảnh nghiêm trọng, giới phân tích vẫn thận trọng. Nhiều nhà quản lý tài sản cho rằng thị trường thiếu thông tin quan trọng về:
- Thời gian xung đột kéo dài bao lâu.
- Mức độ gián đoạn nguồn cung năng lượng.
- Phản ứng chính sách của các ngân hàng trung ương.
Lịch sử cho thấy giá dầu thường đạt đỉnh tạm thời khoảng một tuần sau cú sốc lớn, trước khi tìm mặt bằng cân bằng mới.
Ngoại lệ: khi cú sốc thực sự khuếch đại
Không phải lúc nào thị trường cũng hạ nhiệt nhanh.
Năm 1990, sau khi Iraq xâm lược Kuwait:
- Dầu tăng hơn 11% trong ngày đầu.
- Sau 30 ngày, mức tăng tích lũy gần 57%.
- S&P 500 giảm hơn 10% trong cùng khoảng thời gian.
Đó là một ngoại lệ khi cú sốc không chỉ là tâm lý mà là gián đoạn thực sự nguồn cung toàn cầu.
Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, xu hướng tiêu cực không kéo dài vô hạn. Khi liên quân đẩy lùi Iraq và triển vọng ổn định xuất hiện, dầu và chứng khoán phục hồi.
Điều đó nhấn mạnh một điểm: thị trường luôn định giá tương lai, không phải quá khứ.
Bài học lớn hơn là thị trường thường “quá tay” trong ngắn hạn
Các nhà chiến lược thường nhắc lại một quy luật: thị trường có xu hướng đánh giá quá cao tác động ngắn hạn và đánh giá thấp tác động trung hạn.
Ngày đầu tiên của một cuộc chiến thường là sự bùng nổ của cảm xúc và điều chỉnh vị thế. Sau đó, khi thông tin rõ ràng hơn, giá cả dần tìm về phạm vi cân bằng mới.
Vì vậy, “đại bác nổ” có thể khiến vàng tăng. Nhưng việc vàng tiếp tục tăng hay không phụ thuộc vào:
- Mức độ lan rộng của xung đột.
- Tác động lên lạm phát và tăng trưởng.
- Phản ứng chính sách tiền tệ.
Đánh giá chung
Câu nói “Khi đại bác nổ, vàng đổ về” không sai nhưng nó chỉ đúng trong khoảnh khắc đầu tiên.
Dữ liệu lịch sử cho thấy thị trường hiếm khi đi theo đường thẳng sau cú sốc. Dầu có thể tăng rồi hạ nhiệt. Vàng có thể bật mạnh rồi điều chỉnh. Chứng khoán có thể giảm sâu rồi phục hồi.
Điều quan trọng không phải là phản ứng của ngày đầu tiên, mà là cách cấu trúc kinh tế – năng lượng – chính sách thay đổi trong những tuần sau đó.
Và ở thời điểm hiện tại, khi cục diện Trung Đông còn đang định hình, bất kỳ kết luận vội vàng nào dựa trên một phiên giao dịch cũng đều thiếu nền tảng.
Chiến tranh có thể bắt đầu trong một ngày. Nhưng xu hướng thị trường hiếm khi được quyết định chỉ trong một ngày.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
