Theo bài báo ngày 5 tháng 1, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhân vật gắn liền với đường lối cứng rắn với chính quyền Nicolás Maduro suốt hơn một thập kỷ có thể được trao vai trò “toàn quyền” trên thực tế tại Venezuela. Không phải một chức danh chính thức, nhưng là vị trí mang hàm ý: quản lý quá trình chuyển tiếp quyền lực, phân bổ tài sản dầu mỏ và định hình chính phủ mới tại một quốc gia 29 triệu dân đang rơi vào khoảng trống quyền lực.
“Nội dung được biên tập và xuất bản bởi BestSC”
Câu chuyện không bắt đầu từ hôm nay. Theo các quan chức Mỹ am hiểu kế hoạch, chính Rubio cùng Cố vấn An ninh Quốc gia và lãnh đạo tạm quyền của USAID là những người đóng vai trò trung tâm trong việc dàn dựng và thúc đẩy việc lật đổ Tổng thống Maduro vào cuối tuần trước. Khi chưa có người kế nhiệm rõ ràng, Nhà Trắng, theo Washington Post, đang đặt cược vào Rubio như người “giữ tay lái” trong giai đoạn hỗn loạn nhất.
Điều đáng chú ý không phải là cá nhân Rubio, mà là quy mô của quyền lực mà Mỹ sẵn sàng tập trung vào một người. Một quan chức cấp cao thừa nhận: khối lượng quyết định về năng lượng, bầu cử, trừng phạt và an ninh mà Rubio phải xử lý là “đáng kinh ngạc”. Đây không còn là ngoại giao hậu trường, mà là thiết kế lại trật tự chính trị – kinh tế của một quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới.
Về mặt cá nhân, Rubio là lựa chọn có logic. Ông nói tiếng Tây Ban Nha trôi chảy, có mạng lưới sâu rộng tại Mỹ Latinh và gắn bó chặt chẽ với phe đối lập Venezuela. Bối cảnh gia đình, cha mẹ rời Cuba trước năm 1959 tạo cho ông một lăng kính chính trị đặc biệt đối với các chế độ xã hội chủ nghĩa trong khu vực. Nhưng chính sự “phù hợp” này lại làm nổi bật bản chất của chiến lược: Washington không tìm kiếm trung gian, mà muốn trực tiếp định hình trật tự mới.
Dù vậy, ngay trong nội bộ Mỹ cũng có thừa nhận rằng một mình Rubio khó có thể gánh toàn bộ khối lượng công việc. Một quan chức khác cho rằng chính phủ cần bổ nhiệm một đặc phái viên toàn thời gian để xử lý “mặt trận Venezuela” dấu hiệu cho thấy đây không phải chiến dịch ngắn hạn, mà là cam kết dài hơi.
Phát biểu của ông Trump sau chiến dịch càng làm rõ định hướng: Mỹ sẽ “quản lý” Venezuela “trong một khoảng thời gian”. Còn Rubio, trong cuộc phỏng vấn ngày 4 tháng 1, nhấn mạnh rằng Washington có nhiều lựa chọn, bao gồm cả việc bảo lưu khả năng “chiếm đóng”, đồng thời tiếp tục cô lập ngành dầu mỏ, siết trừng phạt và trấn áp các tàu bị nghi ngờ buôn bán ma túy.
Từ góc nhìn của tôi, đây là một bước leo thang chiến lược. Mỹ không còn chỉ gây áp lực bằng trừng phạt hay ủng hộ đối lập, mà đang tiến tới mô hình “quản trị từ bên ngoài”: kiểm soát nguồn lực, định hình thể chế và đặt điều kiện chính trị.
Hệ quả không chỉ nằm ở Caracas. Venezuela là mắt xích quan trọng trong địa chính trị năng lượng, trong cấu trúc quyền lực Mỹ Latinh và trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ với các đối thủ toàn cầu. Một mô hình “ủy trị mềm” nếu hình thành sẽ đặt ra tiền lệ cho cách Washington xử lý các quốc gia bị coi là “thách thức trật tự”.
Câu hỏi lớn không phải là Rubio có đủ năng lực hay không. Câu hỏi là: liệu một chiến lược quản lý từ bên ngoài, dù được trình bày dưới ngôn ngữ ổn định và chuyển tiếp, có thể thực sự tạo ra một trật tự bền vững tại Venezuela hay chỉ mở ra một chu kỳ bất ổn mới, lần này mang dấu ấn trực tiếp của Washington.
Đó là bài toán chính trị – kinh tế mà Mỹ đang bước vào. Và phần khó nhất, đúng như Washington Post nhận định, chỉ vừa mới bắt đầu.
Nội dung đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
