Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào một giai đoạn nhạy cảm hơn nhiều so với những gì giá dầu hiện tại phản ánh. Vấn đề lúc này không chỉ nằm ở câu chuyện căng thẳng Trung Đông hay nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, mà nằm ở thực tế rằng thế giới đang tiêu thụ phần “đệm an toàn” cuối cùng của hệ thống năng lượng toàn cầu: lượng dự trữ dầu thô chiến lược và thương mại.
“Nội dung được biên tập, phân tích và xuất bản bởi BestSC”
Trong nhiều tháng qua, khi nguồn cung từ khu vực Vịnh Ba Tư liên tục đối mặt rủi ro địa chính trị, nhiều quốc gia đã phải mở kho dự trữ để ổn định thị trường và hạn chế cú sốc giá dầu. Đây là giải pháp khẩn cấp giúp thị trường tránh được một đợt tăng giá mất kiểm soát trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng khiến lượng tồn kho toàn cầu giảm với tốc độ chưa từng có. Điểm đáng lo ngại là lượng dầu được giải phóng hiện không còn đủ khả năng bù đắp nếu khủng hoảng kéo dài thêm vài tháng nữa.
Điều khiến thị trường lo ngại không phải là một cú sốc nguồn cung tức thời, mà là trạng thái “cạn dần khả năng chống chịu” của toàn bộ hệ thống năng lượng toàn cầu. Ngay cả trong kịch bản eo biển Hormuz sớm hoạt động bình thường trở lại, nhiều tổ chức năng lượng cho rằng thế giới vẫn cần hàng tháng để tái bổ sung lượng dự trữ đã mất. Điều này đồng nghĩa thị trường dầu mỏ sẽ tiếp tục vận hành trong trạng thái thiếu vùng đệm an toàn, nơi bất kỳ biến động địa chính trị nào cũng có thể lập tức đẩy giá dầu tăng mạnh.
Dữ liệu gần đây cho thấy lượng tồn kho dầu toàn cầu đang giảm nhanh nhất lịch sử. Theo nhiều ước tính, kể từ khi căng thẳng bùng phát mạnh tại Trung Đông, thế giới đã mất khoảng 500–600 triệu thùng dầu dự trữ. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ tại Bắc bán cầu lại đang bước vào giai đoạn cao điểm mùa hè là thời điểm nhu cầu lái xe, hàng không và sản xuất nông nghiệp thường tăng mạnh. Đây là lý do thị trường dầu vật chất bắt đầu xuất hiện tình trạng khan hiếm rõ rệt, dù giá hợp đồng tương lai vẫn chưa phản ánh hoàn toàn mức độ căng thẳng của cung cầu thực tế.
Một chi tiết đáng chú ý là tác động của giá dầu cao đang bắt đầu lan ngược trở lại nền kinh tế toàn cầu.
- Châu Á, khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, đã ghi nhận lượng nhập khẩu dầu giảm mạnh khi giá tăng cao và nguồn cung trở nên khó tiếp cận hơn.
- Tại châu Âu, tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay phản lực bắt đầu gây áp lực lên ngành hàng không, trong khi ngành hóa chất châu Á chịu ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt naphtha.
- Ở Mỹ, tồn kho dầu và xăng đồng loạt giảm xuống dưới mức trung bình nhiều năm, làm suy yếu thêm lớp bảo vệ an ninh năng lượng vốn đã mỏng đi đáng kể sau nhiều đợt xả kho dự trữ chiến lược trước đó.
Điều quan trọng là cuộc khủng hoảng lần này không còn đơn thuần là bài toán cung – cầu truyền thống. Nó đang phản ánh sự phân mảnh địa chính trị ngày càng sâu sắc của thế giới. Mỹ và Iran liên tục phát tín hiệu ngoại giao, nhưng thực tế hai bên vẫn duy trì trạng thái đối đầu chiến lược. Nga – Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các tuyến vận tải năng lượng trọng yếu tiếp tục nằm dưới áp lực an ninh. Điều này khiến thị trường khó có thể đặt cược vào một kịch bản ổn định dài hạn.
Thị trường dầu vì thế đang bước vào trạng thái mà mức tồn kho thấp có thể trở thành “bình thường mới”. Trong ngắn hạn, dự trữ chiến lược vẫn có thể giúp làm dịu biến động giá. Nhưng về dài hạn, nó không thể thay thế nguồn cung thực sự từ thị trường.
Nếu căng thẳng Trung Đông tiếp tục kéo dài, thế giới có thể phải đối mặt với một chu kỳ năng lượng mới, nơi dầu mỏ không còn dư thừa như giai đoạn hậu Covid, mà chuyển sang trạng thái khan hiếm mang tính cấu trúc, khiến giá năng lượng, lạm phát và rủi ro kinh tế toàn cầu tiếp tục neo ở mức cao trong thời gian dài.
Bài viết đến đây là hết, chúc bạn đọc ngày làm việc hiệu quả và hạnh phúc!
